Bosna Seyahati Anlar ve Gerekler / Saffet Kuramaz

gman dann eteklerinde sevi derviler yaarm. Bunlar ncilde bahsi geen son peygamberi beklerlermi. Bir gn Vakit tamam, artk gelmi olmal deyip son peygamberi bulmak midiyle yalnayak yola koyulmular. Yllarca yrmler. Binlerce kilometre yol kat etmiler. Ayaklar kana bulanm. Derken Medne-i Mnevvereye varmlar. Medinede nlerine kan ilk adama Biz Allahn elisini aryoruz. Ad Muhammed demiler. Adam Ne yazk ki ge kaldnz. Allahn elisi dn ld demi. Derviler ili, ili alamaya balamlar. Ben Hattab olu merim demi adam. Elinin yaknydm. Buyurun mescide geelim, biraz soluklanrsnz. Bu arada ben de size elinin getirdii mesaj anlatrm.

Derviler teklifi kranla karlayp, Peygamber mescidini kanl ayaklaryla kirletemeyeceklerini sylemiler. Bunun zerine mer bin Hattab onlara sar mestler hediye etmi. Derviler mestleri pp barlarna basmlar. Bir Peygamber dostunun hediyesini ayamza sremeyiz demiler.


Siz kimlersiniz? diye sormu mer bin Hattab.


Biz gumanlarz demi gumanlar.


Geldiiniz lkenin ad nedir?


Geldiimiz lkenin bir ad yoktur.


Peki, sizin dilinizde yalnayak nasl denir?


Bos.


O halde lkenizin ad biraz sizin dilinizden, biraz bizim dilimizden BOSNA olsun


Bosna (Yaln ayamz)

Havaalan mtevazi ve kk grnml. Rehberimiz Yasir bizi gler yzle karlad. Uzun boylu ve gen bir arkada, Uluslararas Saraybosna niversitesi psikoloji blmnden bu sene mezun olmu, eitim psikolojisi blmnde doktora yaptktan sonra, Trkiyeye dneceini syledi. Bosnay sevmesine ramen Bosnal bir hanm deilmi nianls, esprili bir ekilde anlattktan sonra bu yaz Trkiyeye giderek evleneceini ekledi.

Araba hareket etmeye balad, binalar grnmeye balaynca, Saraybosna adeta bir ak hava mzesi grnmnde yeile brnm, ortasndan geen Milyaka Nehriyle iki ksmdan oluuyor. Kentte 400 yl akn Osmanl dneminden kalan ok zengin tarih ve kltr mirasnn bulunduu Rehberimiz Yasir tarafndan anlatlrken gururla dinledik. Sonrasnda hznl ses tonuna brnd sesi ve anlatmaya devam etti, Bosna Hersekte 4 dnemin potresi, binalarn mimari ekliyle kendini hemen hissettiriyor. Osmanl mparatorluu dnemi, Avusturya-Macaristan mparatorluu dnemi, Yugoslavya dnemi ve gnmz dnemi. Bu dnemlerde en ok yaplan binalarn mimari eklinde hissediliyor. Osmanl mimarisi insan merkezli, scak, cvl cvl bir yap arz ederken Avusturya mimarisi soukluunu hissettiriyor. Yugoslavya dneminde ise dou blou etkisi ile yksek katl binalarda, binlerce insan bir arada yaatarak, bir nevi hapishane grnmnde kendini gsteriyor, son dnem binalar allagelmi ekliyle tandk geldi bize.


ehir yaklak 600000 nfuslu ve yeilliin rtt dalarn arasnda irin grnml. En son nfus saym 1991 ylnda yaplm ve daha sonraki yllarda ldrlen insanlarn says ortaya kar diye yaplmam. Bu kasm aynda nfus saym yaplacakm ama, drt seenek sunulacakm, Spr msn, Hrvat msn , Bonak msn, Bosnal msn seenekleri sorulacakm. Bir Bonak Bosnalym derse, Bonak nfusunun says az gzkecekmi, Srplar byle bir sinsice plan yapmlar. Ama, Bonak nfusunun az grnmesi.

Yaklak 4,5 milyon nfuslu bir lke iin ngrlen ynetim biiminde ise 3 Cumhurbakanl Konseyi yesi, 2 Bakan, 14 Babakan, 14 Parlamento Bakan, 300′e yakn bakan, 600′n zerinde ise milletvekili ve lkedeki btn st dzey yetkilileri grevden alma yetkisini elinde bulunduran AB tarafndan atanan Yksek Temsilci grev yapyor. Kimi zaman 2 ayr lke gibi davranan Bosna Srp Cumhuriyeti ile Bosna-Hersek Federasyonuna sahip olan lkede, bu kark siyasi yapdan dolay hzl ileyen bir karar mekanizmasna sahip olmak ise adeta imkansz hale geliyormu. Bu babakan, bakan ve milletvekili maalarnn toplam devlet btesinin %87 si imi.


Ayvazdede enliklerinde konutuum bir binbamz dedi ki, Bonak bir meslektamz yakt iin ihaleye girdik. Ihaleyi bonak bir irket kazand. Buna srplar kar kt. Dedik ki, srp ve bonak irketini destekleyen birine verelim, olmaz dediler, nasl olacak, yalnzca srp bir irkete verirseniz olur dediler. Bu ihale kmaza girdi. Temmuz aynda arabalarmza yakt koyamamyacaz! karmaa bylesi sknt verici durumda. Ayvazdedeye bizim lkemiz sayesinde evre dzenlemesi yaplm. okta gzel olmu. Bonaklarn ABye girmesi, lkeye herhangi bir yatrm yaplmas engellenmekteymi. Mslman bir lkenin ABye girmesi istenmemekteymi. Islamn engellenmesi iin AB elinden geleni yapyormu.


Blge lkelerinin AB ve NATO yelikleri konusunda nemli mesafeler kat edilirken, Bosna-Hersek iine dt bu kark siyasi yap ve her gn yaanan ksr siyasi ekimelerden dolay, uluslararas toplum tarafndan ska eletiriliyormu.Bosna-Hersekin bu kark siyasi yapsndan dolay iine dt zorluu dnyaya duyurmak iin lkenin nl komedyenlerinden Osman Ciho, Guinnes Rekorlar Kitab iin ilgin bir bavuru balatm.

Osman Ciho, AAya yapt aklamada, Bosna-Hersek devletinin iinde bulunduu zorluu dnyaya duyurabilmek iin lkenin kark siyasi yapsndan dolay devlet mekanizmasnda en byk k yaayan lke savyla, Guinnesse bavurma karar aldn belirtmi.

Bavurusuyla ilgili resmi ilemlerin devam ettiini ifade eden Ciho, Guinness yetkililerini Bosna Herseke getirmek ve lkenin, Guinness Rekorlar Kitabnn ierii asndan byk bir potansiyele sahip olduunu gstermek istiyorum demi.

Ciho, Bosna Hersekin ilerleyebilmesi iin yeni i imkanlar yaratacak bir sistem oluturulmas gerektiini belirterek, Newyorkun drtte biri kadar kk bir nfusa, ama gezegenin yars kadar bakanlara sahibiz diye konumu.

Baar, tamamen Osmanl yapsn muhafaza eden ve gezdike o dnemi anmsatan, ehrin gbei anlamnda bir yer. Baarda yrrken stanbul, Bursa, Konyada gezermiesine bir havaya kapldm. Bakrclar ars, kuyumcular ars ve dier arlar bizimkilerin ayns. Anlatldna gre Baar savata tamamen yklm. Gazi Hsrev Begova Vakf tarafndan yeniden ina edilmi. Osmanl buralarda 150 ye yakn han yapm. Bunlardan sadece birka tanesi bugn ayakta kalakalm. Moria Han 465 yldr,zelliini bozmadan hizmet vermeye devam ediyor. Dinlenmek amal bu hana girdik. Rehber bize ay ikram etmek iin, bir kafeye girdik. Girite satran oynayan yal insanlar vard. ay gelince, ben byk bardaka istiyorum dedim. Arkadalar, i ite deyip akalatlar. Ben imedim bekledim. Birde ne greyim bir tepsinin iinde 2 fincanlk kahve cezvesi, eker ve lokum geldi. Arkadalar dediklerine mahcup oldular. Kendileri de ayn kahveden isteyip, sonrasnda gezmeye devam ettik.


Merkezi Moria Handa bulunan ve Bosnann bamszl ile Mslman uurunun yerletirilmesinde byk katklar bulunan merhum Aliya zzetbegoviin de yesi bulunduu Mladi Mslimani (Gen Mslmanlar Tekilat) de burada hizmet verdiini de renmi olduk.

Saraybosna ehrinin ve Osmanl Bosnasnn gerek kurucusu Gazi Hsrev Beymi. Aknc Beylerinden Ferhat Bey ve 2. Beyazt hann kz Seluk Sultannn oluymu. Yani padiah 2. Beyaztn torunuymu. Kanuni Sultan Sleyman Hannda halazadesiymi. ehrin iktisadi hayatn da etrafn da zapturabt altna alan dirayetli bir ynetici olmu o yllarda.

Gazi Hsrev Bey Mahallesi, eski ehirlerin terk edilen, ara sra hatrlanp uranlan bir mahallesi gibi deil, ok kalabalk aslnda. Saraybosna halk Ferhadiye Caddesi ve Gazi Hsrev Bey Klliyesinden gnde bir-ka defa getiini syledi rehberimiz Yasir Bey. Gazi Hsrev Bey Camii selvileri, adrvan ile huzur dolu bir ke imaj hissetirdi bize. Gittiimiz gn Cuma olmas ok manalyd. Hemen abdest aldk ve camiye kotuk adeta. Oraya vardmzda hutbe okunuyordu. Cami bahesinde adm atlmayacak kadar ok cemaat vard. Bir safa bende girdim. ylesi huzurluydum ve duygulandm bu manzara karsnda. Sanki, Ankarada bir camide namaz klyor gibi hissettim, her ne kadar hutbe Bonaka olsa da, dier her ksm tespih ve duasna kadar aynyd. Baka lkelere gittim ve namaz kldm ama bylesine ilk defa ahit oldum. Cenevrede de Cuma kldm ama orada 2 rekat namaz kldktan sonra cemaat dalmt. Bosnada ho bir Mslmanlk var. Namaz vakti blucinli kzlar rtnp camiye giriyor, sonra ba ak ve blucinli haliyle hayata devam ediyor. imden, bu hanmlar bilinlenirler ve gerek aydnla eriirler diye dua ettim.

Gazi Hsrev Bey Camii namaz vaktinde zarif minaresinden hoparlr kullanlmadan, insan sesinin gzelliiyle Mslmanlar namaza aryor. 460 yldr her le namazndan sonra mutlaka hafz olmas gereken ki, Gazi Hsrev byle istemi, imam efendinin rehberliinde Kuran czleri, 30 kii tarafnda, her czn kitab olmas payesiyle okunarak hatim yaplrken, caminin dier kesinde de 1000′lik tespihi 7 kii ekerek zikir hatmini yapyorlard. Gazi Hsrev Bey Camii ilk elektrik kullanlan camiiymi. lk tuvalette yine caminin yanndaki imaretin ierisinde ve halen kullanlmakta olduunu rendim. Gazi Hsrev Beyin mezar camiinin hemen yannda bulunmaktayd.

Ferhadiye Caddesi Saraybosnann trafie kapal, en uzun caddesiymi. Her zaman kalabalk, sanki stanbuldaki stiklal Caddesini anmsatyor. Ferhadiye Caddesi Yaanan ok kt maziye ramen ylesi cvl cvl da Yaam dolu Rengarenk Saraybosnada yaayan insan profilini en iyi gzlemleyebileceiniz yer olmu. Sanki insan profili Fatih semtini anmsatt bana.


Ferhadiye Caddesi ile Tito(Komnist dnemi konferedasyonunun cumhurbakan) Caddesinin kesitii noktada 6 Nisan 1945 ylnda yaklan zgrlk atei halen yanmaya devam ediyor. Hitlerin Yugoslavya igalini sona erdirdii gn bu ate yaklm. 3 farkl medeniyetin bakiyesi

Resmi olarak 1896 ylnda alan Belediye Binas, Avusturya-Macaristan dneminde ina edilen ahane bir mimari eserdi.

1863 ile 1868 yllar arasnda Anreja Damjanovic tarafndan ina edilen Ortodoks Katedrali, Balkanlarda yer alan en byk Ortodoks katedralleri arasnda yer alr. Saraybosna Katedrali, Gotik ve Roma mimari tarzlaryla ina edilmi dier bir nemli mabetten birisi. 1581′de ina edildiini rendiim Eski Yahudi Tapna, Byk Avlu denilen bir hana sahip tarihi bir sinagogmu. dinin mabetleri yan yana olmasndan dolay, buraya Avrupann Kuds diyorlarm. Gerekten, Hataya gidip ayn manzaray grdmle burada grdklerim arasnda pek bir fark yoktu. Bonaklar olduka hogrller.

Fatih Sultan Mehmet Han, buray fethettiinde bir rivayete gre rya grm. Ryasnda, Peygamber efendimiz(sav), Hz. Ebu Bekir, Osman ve Ali (ra)y birlikte grm. Ryay yorumlatm, yorumunda, Peygamberimizi(sav) grd iin bu yerin, kyamete kadar Mslman kalaca, Hz. Ebu Bekir(ra) grd iin slama sadk ve hizmetkar olaca, Hz. Osman(ra) grd iin ahlakl ve temiz insanlar olarak yaayacaklar, Hz. Ali(ra) grd iinse, ilim memleketi olaca ve bu ekliyle slama hizmet edecekleri ki, yetmiten fazla Osmanlya sadrazam ve vezir yetitirmiler, en nemli sadrazam ise Sokullu Mehmet Paa imi. Hz. mer(ra) grmemesi ise, burada kalc bir adaletin salanamayaca eklinde yorumlan. Rya her ne kadar rivayet olsa da bugn ki, manzara bunu dorulamaktadr.

Osmanlnn Berlin Anlamas ile 1878 ylnda buradan gitmek zorunda kalmas, Bonaklarca Osmanlnn onlar terk ettii eklinde bir imaj retmitir. Osmanlnn buradan ayrlmasyla, Avusturya-Macaristan imparatorluu her ne kadar Osmanlnn politikasn balangta aynen uygulasa da sonradan, bunu becerememi, Bonak halkna zulmetmitir. Buradan g eden Bonaklara 2. Abdulhamid yardm ederek, Marmara blgesinde yerlemeleri salanm

Tito, Osmanl dnemine ait eserleri ykmam, yok etmemi ama etrafna yaptrd binalarla bu eserleri gizlemeye alm Avusturya-Macaristan dneminde her caminin yanna bir elence mekan, kafe yaplm. Bu kafelerde iki mekann ve camileri yan yana grmek beni olduka zd. ok turist var ve buralarda bu normal karlanyormu. Dier zldm, Bonaklar ok sigara iiyor ve dilenen insan olduka fazla. Olduka fakir bir halk kitlesi var.

Saraybosnada 250 bin ehidin yatt 77 adet ehitlik mevcutmu. Bu ehitlikler evvellinde futbol sahas, otopark, park, bo arazi iken bugn ebedi istirahatgah olmular. 1992-1995 yllar arasnda bu insanlar ehit edilmiler. Toplu katliamlar yaplm. Her yer Osmanl olsun, ehitlikler olsun, mezarlkla dolu. Ba arya yrme mesafesindeki, Bosna Hersek ilk cumhurbakan ve Bosnay zgrle gtren gzel insan Alija zzetbegoviin Kabrine ziyaret yaptk. Buras savatan nce ocuklarn oyun yeri, park imi, 2003 ylnda Alija vefat edince, vasiyeti zerine, savat, sava arkadalar ve ehitlerin yatt bu yere, gmlmek istemi, vasiyetinde, sradan bir mezarnn olmasn, ldkten sonra heykelinin ve resminin yaplmamasn istemi, yaplmas durumunda hakknn helal olmayacan belirtmi. Gerekten olduka mtevaz, mezarnn etrafnda mermer tann bile olmad, yalnzca Selukluya ait bir kubbe ve onu tutan direklerden baka bir mimariyi grdk. Ayn mezarlkta, 63 yanda savaan bir kadnn kabri vard, kadna Bombac diyorlarm, evini savunurken, bomba bile kullanmay bilmemesine ramen, evini korumak iin bomba kulland iini byle demiler, savata yaknlarn kaybetmi, buna ramen ylmam ve savamtr.


Saraybosnada ziyaret ettiimiz bir baka nemli yer: Tnel.

Savatan nce, srp, Hrvat ve Bonaklardan oluan ordu, Avrupann en byk ordusu, ve %80ini Srplar oluturmaktaym. Sava balamadan nce Saraybosnann etrafn herhangi bir saldrnn olabilecei bahanesi ile evirmi, sava baladnda giri-k ve yardm engelledii gibi, her trl silah ile ate amtr. 1300 gn kuatlan, d dnyayla balants koparlan Saraybosnada alan bu tnel Bonaklara hayat vermi. nk, hava alan birlemi milletler askerleri tarafndan korunuyor, onlarda Bonaklara yaplacak yardm engelliyorlarm. ylesine zalimlermi ki, oysa len 3-5 Fransz askeri iin havaalan iine mezarlk yaplm ve bunu abartmlardr. Srp mevzileri arasndan, yer stnden yardm alnamaynca yer altna girmeyi dnerek, uluslararas havaalannn altndan zgr dnyaya alan pencere olmu. Bu tnel, 800 metre uzunluunda, bir metre eninde ve 1.60 metre yksekliindedir. Yapmn haber alan Srplar bu mevkide kaz yapmlar, yaplan kazda ok suyun olduunu grnce, bu tnelin ie yaramayacan dnerek, fazla aratrmamlardr. Allah(cc), tpk Sevr maarasndaki gibi kfirleri artm bylece.

Byk bir gizlilik ierisinde yrtlen tnel kazm ilemleri, 4 ay 4 gn sonra tamamlanm. 24 saat aralksz devam eden tnel kazma ilemleri 3 vardiya olarak devam etmi. Tnel kazm sonrasnda Saraybosna, Butmir, gman ve Bosna Hersek zerk blgeleri arasnda irtibat salanm. lk gece 12 ton askeri malzeme geiini gerekletirmilerdir. Birok askeri birlie takviye asker datm, silah ve gda sevkiyat da buradan yaplm.

Saraybosnadaki evini Bosna Hersek Ordusuna karargh olarak vererek Srplara kar kazanlan zaferde byk pay sahibi olan Sida Kolar nine, sava sonrasnda da ehre ziyarete gelen misafirleri evinde arlyormu, bizde grmek istedik ama yall ve bu evde yaamamas nedeniyle gremedik.

Yer alt tnelinin getii bu ev, savan sona ermesinin ardndan mze olarak kullanlmaya balanm. Kolar ailesi tarafndan restore edilerek mze haline getirilen binada tnel kazmak iin kullanlan kazma, krek, el arabas, ilerine yiyecek tanan uvallar, sava malzemeleri, askeri elbiseler sergileniyor. Ayrca evin bir odasnda gelen ziyaretilere sava anlatan 20 dakikalk film izlettiriliyor.

Travevi mevkisi savan Srplar tarafndan ynetildii mevkiymi. Saraybosnaya hakimmi de. Zalim ve katil Karadziin karargahnn bulunduu yerde burasym. Saraybosnaya hkim bu tepelerden sniperlarla insanlar zevk iin ldrlmler. Sava srasnda birok Bonak mitsizlie kaplarak Hrvat ordusunda paral asker olmular. Bir gn Ulema, bu paral askerlerin lmeleri halinde cenaze namazlarnn klnamayacan ilan edince bu paral askerler Hrvat ordusundan kap Bonak ordularna yeniden katlmlar.

Dmanlarmz sadece tek bir rk tanyorlar; kendi rklar, tek bir din tanyorlar; kendi dinleri, tek bir siyasi parti tanyorlar; kendi partileri. Kendilerinden olmayan ne varsa onlar asndan yok edilmeye mahkumdur Allaha yemin ederim ki kle olmayacam!
Aliya zzetbegovi ( slam en gzel ekilde yaam, ziraat ve hukuk mezunu. Bosnann zgrl iin alm, komnist dneminde hapiste kalm. Hayat hikayesi, hogr ve milliyetilik zerinde islam ile btnleerek devam etmi, 2003 ylnda vefat lmtr.)

Srplar ilk bombalarn, huzur evine, ocuk hastanesine ve ktphaneye yapmlar. Huzur evinde Bosnann tarihine Tank yal alimler yayormu, byle onlar ldrerek bu tanklar yok etmek istemi, ocuk hastanesini yok ederek, bosnak neslini yok etmeyi planlam. Ktphanede 25000 el yazmas eser varm, bu eserleri yok ederek, tarihi yok etmekmi amac. Bu kitaplarda 15000i kurtarlm ve saklanyor. Savatan nce Kamboyadan bir Mslman ktphanede almak iin gelmi, amac para kazanmak deil, el yazmas zengini ktphane imi. Sava baladnda Srplar, lkeyi terk etmesini aksi takdirde kendisinin de ldrleceini sylemi. Bu mbarek kii, kitapsz lkemde yaamaktansa, kitaplarn iin ehit olmay yelerim demi. Ktphane olduka zarar grm, unesco tarafndan onarlan ktphane Endls Emevi mimarisine gre yeniden yaplarak, Osmanl izi silinmek amalanm, gereke olarak da Endls Emevilerinin de Mslman olduu belirtilmi.

Ktphanenin yaknnda, Avusturya-Macaristan prensinin ldrlerek balayan 1. Dnya savann tank yeri olan kpr bulunmaktadr. Bu konu hakknda ok farkl hikayeler bulunduu, ama gerek olan tek eyin, prensin ldrlerek savan balamasdr. Kpr kenarlarnda, oturma yerleri, byle bir tarihi unutmu, huzur veren bir ke olmu adeta!
Burada yabanc dil olarak ngilizce ba dil olarak konuuluyor. kinci dil Almanca imi ama son zamanlarda Trke hizmet okullar sayesinde, ikinci dil Trke olmu. Saraybosna (Sarejova) ne kadar da bizden bir ehir diye dndm. nsanlar, yzler, yemekler ylesi tandk geldi. Herkesin Trke konutuunu sanyorsunuz, oysa Bonaka, Hrvata ve Srpa konuuyorlar. Kulanza selam merhaba Haydi Allaha smarladk kelimeleri ska geldi. Baarda sokak isimleri hep bizden, kuyumcular, bakclar, izmeciler vb. yazllar farkl olsa da bizim gibi okuyorlar.

Mostar ehri

lkedeki Hrvatlarn partilerinin genel merkezlerinin, sendikalarnn ve basnn merkezi konumunda olan Mostarda, kentin en hakim noktas Hun Dana dikilen dev ha ki, Avrupada ki ikinci byklkte olup, daha byn Makedonyann skp ehrine ina etmiler ve batllarn desteiyle yaptrlan, 100 metre kulesi bulunan katedralle kentin bir bakma silueti bozuldu. Hrvatlar imdi de Bonak ve Hrvatlarn eit olarak temsil edildii kent ynetimini kendi lehlerine deitirmek iin alma yrtyormu.

Kilisenin kulesinin cami minarelerini gemesi zerine, orann papaz Aliya zzetbegovii arayarak bunu vnle anlatarak aalamak istemi, Aliya zzetbegovi ise cevabn akam vereceini syleyerek grme talep etmi. Akam olduunda papaza, gkyzndeki hilali gstererek, bizim hilalimiz gkyznde ve siz asla bunu geemeyeceksiniz! diyerek manal cevabn sergilemitir.


Buray manalandran Mostar kprsnn yaplma gayesi, Mslmanlar ile Hristiyanlar kesitirmek zerine imi. Bylece dou ile bat paylaacak ve slam ortak din olacakm. Bunu bilen Hrvatlar sava srasnda ilk nce bu kpry havaya uurarak, dou ile baty birbirinden ayracan dnm, 9 ayda yaplan orijinal kpr 4 ylda tekrar ina edilmitir.


Koski Mehmet Paa cami, namaza ak deil, ierisinin yarsna kadar ayakkab ile giriliyor. Mimar Hayrettin ina etmi buray. inde iki rekat namaz kldm. Dua ettim.

Mostar kprsnn etraf Osmanl dokusuna sahip ve o gnleri muhafaza etmektedir. Camileri ve ta yollar hala O gnlerin izleri ile doludur.


Dirina(Sokullu Mehmet Paa) Kprs

Mimar Sinan tarafndan ina edilmitir. 11 blmesi vardr ve uzunluu 800 metredir. Onar grmtr. Sava srasnda bu kpr zerinde 3000 Mslman ldrlm, her yer kan olmu, nehir bile krmz akm. Ne kadar temizleseler de hala kpr stnde kurumu kan izleri mevcuttur. Bu katliamdan kurtulan bir kadn bu olaya ahitlik etse de, insan haklar mahkemesinden katliam ile ilgili herhangi bir sonu kmamtr.

Sokullu Mehmet Paa bural imi, yaklak 4000 nfuslu bu yerde %3 Mslman yaamaktaym.

Goredze ehri

Etrafndaki yksek dalara yerlemi 14000 etnik(ar srp milliyetisi) askere kar kahramanca savam bir ehir. Etrafndaki Mslman ounlukla 70000 olan nfusu, Srplara kahramanca direnmi. 2 ay sonunda ne gda, ne giysi, ne silah olan halkn imani direniidir. Ortadaki kprden karya gemek isteyen halka keskin nianclarla ate alarak ok ehir verilmitir. Bu kprnn altna baka bir kpr yaplarak bu tr lmlerden kurtulmak mmkn olmutur.

Hemirelerin doktor olduu, bak yerine demirin kullanld, kan durdurmak iin demirden yararlanld gerek bir mcadeledir. Dardan herhangi bir yardm gelme olaslnn olmad korkun bir kaderle ba baa kalmlar. Direni sokaklarda balam, sonra birleilerek, Srp mevziler ele geirilmek suretiyle 150 km.lik gvenli alan elde etmiler. Anlama yaplmasyla kazanan Bonaklar, yenilmi gibi olmular. Bu ehrin etrafnda Srplar yaayarak, kuatma altndaym izlemine sahiptir. Sava srasnda 4800 kii ehit olmu.

Buraya Ankarann Keiren ilesi karde ehir olarak birok alanda paylamda bulunmu, Kayserili i adamlar Kayseri camisini ina etmiler. Cami olduka byk ve ift minarelidir. Burada savam ve savaa tank olmu biriyle grtk. Nasl ve ne imknlarla savatklarn bizimle paylatlar.

Alperenler Tekkesi

Buraya Osmanl gelmeden yerleen meslei deirmencilik olan bir alim/evliya tarafndan tesis edilmi ve etrafndaki insanlara teblide bulunmu, dadan doan rman etrafndaki yeillii ile bambaka cennetsi grnmne sahip, huzur verici bir yer. Burada hizmeti vazife bilen Trkler tarafndan 30 yllna kiralanarak gezilesi yer haline getirmiler. evre dzenlemesi harika olmu. Burada bizi Osmanl kyafetleri giymi bir hanm kzmz karlad ve akan rman arklar eliinde yemek yedik afiyetle.

Trk Ky


Buras Adriyatik denizine olduka yakn Osmanlnn snr kalesi ve yerleim yeriymi. Bir arkadan dedii gibi, bir Srptan ilek aldm, bir Hrvata Allahn selamn verdim ve camisinde namaz kldm. Hala O yaanm Osmanl ky durur gibi. En yksekte gzetleme kulesi orijinal haliyle muhafaza edilmi. Kule iinde an olarak yazlm birok izler var. Her tarafa hkim pencerelerinden manzara gzel grnyor. Buraya kmak olduka zordu.

Sonu: slam inancndan cahil kalan bir toplumun bana gelen en byk felaket rneidir Bosna. yle ki, domuz eti yer hale gelmiler savatan nce. lkemizin insanlarnn bizzat ziyaret ederek, bir gezi turundan ok ibret almak iin bulunmalar gereken bir yer. Halknn genelinin niversite mezunu olduu, isizlikten dolay nerede i bulurlarsa altklar; isizlikten dolay g yaand bir lke. Doas ylesi harika, insan ylesi samimi Buradaki Mslmann manevi destee ihtiyac var. Ben buray ziyaret etmeden nce Devletimin bu kadar burada olduunu dnmezdim bile. D ileri bakanmzn ayda iki kere geldii bir mekan olmu buras. Msrda hala askeri darbenin yaand, dmeye basldnda gezi park olaylarnn bizi ne hale getirdii, smren lkelerin-slam olmayan, ne derece bizi kontrol ettii aikarken, bu gibi yerlerden ders alp, dinimizi samimi yaayp, karde bildiimiz lkelerle birlik iinde, al-veri yaparak destelememiz gerektiini samimi olarak dnyorum. lkemizden dar gitmeyen insann, d lkelerce bizim nasl grndmz fark etmeleri mmkn deildir Paras olan, maddi imkanlarn zorlasn ve gezsin. Gerek alk, manevidir nk

Saffet Kuramaz