slm ahsiyet


--------------------------------------------------------------------------------


slm, dier ahsiyetlerden tamamen farkl ve sekin bir ahsiyet oluturmakla insan eksiksiz bir ekilde tedavi etmitir. slm, slm akidesi ile insann fikirlerini tedavi etmitir. Zira slam akidesini insan iin zerine fikirlerini oturtaca ve bu esasa gre de mefhumlarn oluturaca fikri kaide haline getirmitir. Bylece slm akidesiyle lmek suretiyle doru fikir ile yanl fikri birbirinden ayrt edebilir. Fikri kaide olmasndan dolay fikri, slm akidesi zerine bina eder. Bylece insann akliyeti bu akide zerine oluur. nsan, bu fikri kaide ile sekin bir akliyete sahip olur. Kendinde fikirler iin doru ller bulunur. Bylece fikir sapmasndan emin olur. Bozuk fikirleri reddeder. Doru fikir ve salam bir kavray zerinde kalr.

Ayn zamanda slm, insann igd ve organik ihtiyalarndan kaynaklanan davranlarn, bu ayn akideden kan er’i hkmlere gre dosdoru bir ekilde tedavi eder. gdleri en gzel bir ekilde dzenleyip onlar ne bask altnda tutar ne de tamamen salverir. nsan iin, huzur ve istikrar salamaya ynelik olarak ihtiyalarn birbiriyle uyumlu bir ekilde doyurabilecei bir ortam hazrlar.

slm, slm akidesini akli bir akide olarak dzenledi. Bylece slm akidesi, fikirleri lmek iin fikri kaide olmaya elverili hale geldi. Ayn zamanda bu akideyi, insan, hayat, kinat hakknda klli bir fikir haline getirdi. Bu klli fikir ile kinatta yaayan canl bir varlk olan insann iindeki ve dndaki sorunlarn zme kavuturdu ve slm akidesini genel bir mefhum olmaya elverili hale getirdi. Yani slm akidesini ynlendiriciler ile mefhumlar arasnda sentez yapma ilemi esnasnda doal olarak kullanaca, eilimleri iin bir esas olarak alabilecei l haline getirdi. Bylece slm, insanda, mefhumlar ve eilimleri iin birlikte yani, ayn anda akliyeti ve nefsiyeti iin kesin bir l olarak kullanabilecei kesin bir kaide meydana getirdi. Bu ekilde de dier ahsiyetlerden tamamen farkl sekin belirli bir ahsiyet oluturdu.

Buna gre slm’n, slm akidesi ile slm ahsiyetini oluturduunu, zira ayn akide ile insann akliyetini ve nefsiyetini meydana getirdiini gryoruz. Bundan dolay slm akliyet, yalnzca slm esasna gre dnen zihniyettir. Yani slm akliyet, sadece dnen ve bilen zihniyet deil, hayat hakkndaki dnceleri iin genel l olarak sadece slm’ l kabul eden zihniyettir. Uygulama amal ve gereklikle ilgili olarak dncelerinin tamam iin slm’ l olarak ele almadka insanda slm akliyet meydana gelmez.

slm nefsiyet ise; btn eilimlerini slm esas zerine kuran nefsiyettir. Yani sadece iddetli ve tutucu bir ekilde kendisini ibadete vermek deil, doyurulmak istenen ihtiyalarnn tamam iin yalnzca slm’ genel l haline getiren nefsiyettir. Ancak uygulama amal ve gereklikle ilgili olarak ihtiyalarnn tamamn slm llere gre doyuran kimsede slm nefsiyet meydana gelir.

lim veya cahil oluuna baklmakszn farzlar ve menduplar yerine getiren, haramlar ve mekruhlar terk eden veya bunlarla beraber mstehab olan itaatleri yapan ve phelerden kanan kimsede, bu akliyet ve nefsiyet ile slm ahsiyeti oluur. Bu tr niteliklere sahip olan herkeste “slm ahsiyeti”nin varlndan bahsedebiliriz. nk slm esasna gre dnen ve arzularn slm’a tabi klan herkes slm ahsiyetine sahiptir.

Evet, slm, bu akliyetin gelimesi, her fikri lmede yeterli gce sahip olabilmesi iin kiinin slm kltrnden daha fazla beslenmesini emretmektedir.

Yine slm, slm’a ters den her eilimi reddedebilme gcne sahip olabilmesi ve bu nefsiyeti kuvvetlendirebilmesi iin farzlardan te eyleri, menduplar ve mustehaplar yapmay emretmekte ve haramlardan te eyleri, mekruhlar da terk etmeyi istemektedir.

Ancak btn bunlar bu ahsiyeti ykseltmek ve en st seviyeye ulama yolunda yrmesini salamak iin vardr. Fakat bu ifade, bu niteliklere sahip olmayanlarda slm ahsiyetinin olmad anlamna gelmez. Davranlarn slm’a bal klan avamdan kimseler de ve sadece farzlar yerine getirmek, haramlar da terk etmekle yetinen eitim grm kimselerde slm ahsiyetine sahiptirler. Her ne kadar kuvvet bakmndan aralarnda fark olsa da bunlarn tamam slm ahsiyettirler.

Bir insann slm ahsiyete sahip olmasna hkm verirken nemli olan, kiinin dncelerine ve eilimlerine slm’ esas klmasdr. slm ahsiyetler, slm akliyetler ve slm nefsiyetler arasndaki farkllklar da buradan kaynaklanmaktadr.

slm ahsiyeti melek olarak tasavvur eden birok kimse de bu nedenle yanlmaktadr. Kesinlikle insanlar arasnda melek bulunmad halde melekler arayanlarn topluma vermi olduklar zarar gerekten de pek byktr. Hatta kendilerinde bile byle bir zellii bulamadklar iin mitsizlie dmekteler ve ellerini Mslmanlardan ekmektedirler. Bu hayalciler slm’n ancak hayal olduunu, slm’n yksek ideallerden ibaret olduunu dolaysyla insann slm’ hayatta uygulamasnn ve bu uygulamalara sabretmesinin mmkn olmadn ispatlamaya alrlar. Bylece insanlar slm’dan yz evirmekte biroklarn slm’ yaamaktan uzaklatrarak onlar amelde felce uratmaktadrlar.

Hlbuki slm, uygulanmak iin gelmi pratik bir din olup vakadaki sorunlar tedavi eden, uygulanmas zor olmayan bir dindir. Kii slm akidesini idrak ettikten sonra slm ahsiyete sahip olunca, insandaki dnce ne kadar zayf olursa olsun veya igd ve organik ihtiyalar ne kadar kuvvetli olursa olsun her insan slm’ kolaylkla kendisine uygulayabilir. nk slm akidesini mefhumlar ve eilimleri iin l olarak almakla ve bu dorultuda yrmekle kesinlikle slm ahsiyetine sahip olur.

Artk bundan sonra yapaca ey; zihniyeti gelitirmek iin slam kltrn artrmaktr. Nefsiyetini kuvvetlendirmek iin de itaatini artrmak, ykselme yolunda yrmek, bu yolda sebat gstermektir. Ta ki bu ycelerin ycesine ykselsin. nk o, fikirlerini slm akidesi ile tedavi etmitir. Zira slm akidesini, hayat hakkndaki fikirlerini zerine bina edecei fikri kaide haline getirmitir. slm akidesini, zerine dncelerin oturtulaca fikri kaide haline getirip, fikirleri slm akidesi ile ltnde doru fikir ile yanl fikir arasnda ayrm yapabilir. Bylece fikir hatasna dmekten emin olur. Bozuk fikirlerden kendisini korur, doru fikir ve salam idrakle ba baa kalr. Meyillerini er’i hkmlere gre tedavi etmekle de igd ve organik ihtiyalarndan kaynaklanan amellerini tedavi annda, igdleri yok ederek, bask altnda tutarak veya tamamen babo brakarak deil, onlar dzene sokarak dosdoru bir ekilde tedavi etmi olur. nsana ait alklarnn tamamn birbiriyle uyumlu, insanda istikrar ve huzur salamaya ynelik bir ekilde doyuraca ortam hazrlar.

Onun iin Mslman; akla ve kesin delile dayal olarak slm’a smsk sarlan, slm’ kmil bir ekilde nefsine/kendisine uygulayan ve Allah Subheneh ve Teala’nn hkmlerini doru ekilde anlayan kimsedir. Bu Mslman, slm akidesini dncelerine esas almakla slm akliyete sahip, slm akidesini meyilleri iin esas almakla da slm nefsiyete sahip olduundan dolay bakalarndan apayr bir slami ahsiyettir. Bu nedenle slm ahsiyetine sahip olanlar iin zel sfatlar vardr. nsanlar arasnda bu ayrcalklar ile tannrlar ve onlar adeta insanlar iinde zel alametleri ile belirginleirler. Mslman’n sahip olduu bu sfatlar, Allah Subheneh ve Teala’nn emir ve yasaklarna bal kalmasnn yani Allah ile olan ban idrak etmesine binaen amellerini Allah Subheneh ve Teala’nn emir ve yasaklarna gre yrtmesinin kesin sonucudur. Bu nedenle Mslman, er’i hkmlere ancak Allah Subheneh ve Teala’nn rzasn kazanmak iin balanr.

Mslman, slm akliyete ve slm nefsiyete sahip olduu zaman, kendisinde merhameti ve sertlii, zhd ve nimetleri bir arada toplayabilen, hayat doru bir ekilde anlayan, gerektii kadar dnyaya ynelen, ahireti kazanmak iin btn gcyle alan ayn anda hem asker hem de lider olmaya elverili ahsiyet olur. Ona ne dnyaya tapanlarn sfatlar, ne Hint ilekelii/fakirlii ne de dnyadan elini eteini eken kimsenin hali etki edebilir. O, cihadda kahraman iken ayn zamanda mihrabn dostudur. Gl olduunda da mtevazidir. Liderlik ile fakihlii, ticaret ile siyaseti bir arada barndrr. Onun zelliklerinin en stn onu yoktan yaratan yaratcs Allah Subheneh ve Teala’nn kulu olmasdr. Bunun iin onu; namaznda huuda, bo szlerden yz eviren, zektn veren, gzn haramdan eviren, kendisine verilen emanetleri muhafaza eden, ahdine vefakr, verdii sz yerine getiren, Allah Subhaneh ve Teala yolunda cihad eden bir kimse olarak bulursun. te Mslman budur. te m’min budur. nsan insanolunun en hayrls klan slm’n oluturduu slm ahsiyeti ite budur.

Allahu Tela Kur-an’ Kerim’de, “Resulullah’n ashabnn”, “m’minlerin”, “Rahman’n kullarnn” ve “mcahitlerin” sfatlarn zikrettii birok ayette bu ahsiyeti bylece nitelemektedir. Allahu Tela yle buyurmaktadr:



مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاءُ بَيْنَهُمْ “Muhammed Allah’n resuldr. Beraberinde bulunanlar da kfirlere kar sert zorlu, kendi aralarnda merhametlidirler.”[1]

وَالسَّابِقُونَ الأوَّلُونَ مِنْ الْمُهَاجِرِينَ وَالأنصَارِ وَالَّذِينَ اتَّبَعُوهُمْ بِإِحْسَانٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَرَضُوا عَنْهُ “ “Muhacir’ler ve Ensar’dan nc kiilerle ihsan ile onlara uyanlardan Allah raz olmutur. Onlar da Allah’tan honutturlar.”[2]

قَدْ أَفْلَحَ الْمُؤْمِنُونَ (1) الَّذِينَ هُمْ فِي صَلاتِهِمْ خَاشِعُونَ (2) وَالَّذِينَ هُمْ عَنْ اللَّغْوِ مُعْرِضُونَ (3) وَالَّذِينَ هُمْ لِلزَّكَاةِ فَاعِلُونَ “M’minler gerekten felah bulmulardr. Ki onlar namazlarnda huu iindedirler. Onlar bo szlerden yz evirirler. Onlar zektlarn verirler.”[3]

وَعِبَادُ الرَّحْمَانِ الَّذِينَ يَمْشُونَ عَلَى الأرْضِ هَوْنًا وَإِذَا خَاطَبَهُمْ الْجَاهِلُونَ قَالُوا سَلامًا (63) وَالَّذِينَ يَبِيتُونَ لِرَبِّهِمْ سُجَّدًا وَقِيَامًا “Rahman’n kullar onlardr ki, yeryznde mtevazi olarak yrrler, bilgisizler kendilerine takldklar zaman selam deyip geerler. Onlar ki gecelerini Rab’leri iin secdeye vararak ve kyama durarak geirirler.”[4]

لَكِنْ الرَّسُولُ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ جَاهَدُوا بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ وَأُوْلَئِكَ لَهُمْ الْخَيْرَاتُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ الْمُفْلِحُونَ (8 أَعَدَّ اللَّهُ لَهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الأنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ “Fakat Resul ve ona iman etmi olanlar; mallaryla, canlaryla cihad ettiler. Btn hayrlar ite onlarndr. Ve ite onlar felaha/kurtulua erenlerin kendileridir. Onlar iin Allah, iinde ebedi kalacaklar ve zemininde rmaklar akan cennetler hazrlad. te bu, en byk kurtulutur.”[5]

التَّائِبُونَ الْعَابِدُونَ الْحَامِدُونَ السَّائِحُونَ الرَّاكِعُونَ السَّاجِدُونَ الآمِرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّاهُونَ عَنْ الْمُنكَرِ وَالْحَافِظُونَ لِحُدُودِ اللَّهِ وَبَشِّرْ الْمُؤْمِنِينَ “Tevbe edenler, ibadet edenler, hamd edenler, Allah yolunda seyahat edenler, rku edenler, marufu emredenler, mnkeri nehy edenler, Allah’n hududunu koruyanlar. M’minleri mjdele.”[6]



--------------------------------------------------------------------------------

[1] Fetih: 29

[2] Tevbe: 100

[3] Mu’minun: 1-4

[4] Furkan: 63-64

[5] Tevbe: 88-89

[6] Tevbe: 112