Bu makalemde, sizlerin dnmenize vesile olmak istediim konu, Kuran da ska geen ve Allah n nemsedii SALT konusu zerinde olacaktr. Bizler ne yazk ki her konuda olduu gibi, bu konuda da gelenein, fkh inancnn retisinin etkisinde kalarak, Kuran anlamaya alyoruz ve kendimiz ok fazla aratrma, dnme gerei duymuyoruz. Bizler salt kelimesini, Farsadan dilimize geen ve bizlerin yine Kuran da baz ayetlerde tarifi yaplm, rnekleri verilmi ekilsel bir ibadet olan, yalnz namaz olarak alglyoruz. Hlbuki SALT kelimesi yalnz bildiimiz namaz anlamnda deil, onun tamamlayc ok nemli unsurlar da vardr. Gelin bu konuyu birlikte anlamaya alalm.


Bakara 34: Onlar gayba inanrlar, NAMAZ KILARLAR, KENDLERNE VERDMZ MALLARDAN ALLAH YOLUNDA HARCARLAR. Yine onlar, SANA NDRLENE VE SENDEN NCE NDRLENE MAN EDERLER; ahiret gnne de kesinkes inanrlar. (Diyanet vakf meali)


Ayette namaz diye tercme edilmi kelime SALT tr. Bu ayette salt klarlar deil, salt ikame ederler yani gerei gibi yerine getirirler diyor Allah. Bizler ne yazk ki Kuran da geen, her salt kelimesini namaz diye tercme edince, ayette anlatlmak istenenleri de doru anlayamyoruz. Peki, ayette bahsedilenler kimler? Allah n kitabna iman etmi, batl ve hurafeden uzak, Allah n doru yolunda gidenlerden bahsediliyor. Byle insanlar SALTI gzetirler, gereini yaparlar ve bylece kendilerine verdiimiz mallardan, Allah yolunda harcarlar diyor. Devamnda da yine SALTI gerei gibi yerine getirenlerin zelliklerinden bahsediyor ve diyor ki; Yine onlar sana indirilen Kur an a ve daha nce indirilmi Allah n kitaplarn kabul eder ve asla onun dna kmazlar diyerek, SALTI GERE GB YERNE GETRENLERN ZELLKLERNDEN BAHSEDYOR VE BU KONUDA AIKLAMA YAPIYOR. Ama bizler bu ayette geen salt kelimesine, yalnz namaz klarlar dediimiz zaman, ayette anlatlanlar birbirinden ayryor ve bylece ALLAH IN STED GEREK SALTIDA YERNE GETREMEYP, BLM VE PARALAMI OLUYORUZ. Bir baka rnek.


Bakara 4344: NAMAZI KILIN, ZEKTI VERN. Rk edenlerle birlikte siz de rk edin. Siz Kitab okuyup durduunuz hlde, kendinizi unutup bakalarna iyilii mi emrediyorsunuz? (Yaptnzn irkinliini) anlamyor musunuz? (Diyanet meali)


Bu ayette de geen ve namaz diye evrilmi kelime, SALT. Ama ayette kln eklinde deil de, saltta dikkatli olun, zenle yerine getirin eklinde geiyor. Ne yazk ki hep ayn eyi yapyoruz ve saltn O ok geni anlamn daraltarak ayetlere yazyor ve tercme ediyoruz. Genellikle Kuran da geen her saltn yannda zekt verirler, infak ederler diye geer. Hlbuki ayette Allah zellikle, dikkatimizi ekiyor ve diyor ki bir nceki 42. ayetinde, sakn Hakk batlla kartrmayn, hakk gizlemeyin, devamnda da SALTI GERE GB YERNE GETRN, ZEKTI VERN DYOR. Demek ki salt yalnz bizim kldmz namazla snrlandrmak, ayeti tam olarak anlamamz engelliyor. Ayetin devamnda rk edenlerle birlikte rk edin derken de, ALLAH IN GCN, YCELN FARK EDENLER LE BRLKTE ONUN NNDE ELN, ONA GEREKEN SAYGIYI GSTERN DYOR. Yine ayetin devamnda, kitap ehlini uyarp, gereklerle bulutuunuz halde, ondan uzaklap, batl ve hurafeyi din edinip, birde bu yanllar doru zannedip, karnzdakileri doru zannettiiniz yanl bilgi ve inanlara m davet ediyorsunuz diye uyaryor. BAKIN TM BUNLAR, SALTIN ZNDEN SAPANLARIN YAPTII YANLILAR.


Ne dersiniz, bizlerde bu ve benzeri yanllar yapmyor muyuz? Yalnz Kuran ile slam yaanmaz diyenler, cahiliye toplumu kitap ehlinin yapt yanllar tekrarlayarak, SALTI GERE GB YERNE GETRMEYENLERDR. Kuran ayetleri zerinde, ne yazk ki bizler bu ve benzeri yanllar ok yapyoruz. Konuyu daha iyi anlayabilmemiz iin, bir baka ayete bakalm imdide.


Bakara 153: Ey iman edenler! SABIR VE NAMAZ LE ALLAH'TAN YARDIM STEYN. nk Allah muhakkak sabredenlerle beraberdir. (Diyanet vakf meali)


Bu ayette de namaz diye evrilmi kelime SALT. Ayn ayeti Bayraktar Bayrakl hocamz, bakn nasl evirmi. (SABIR VE DUA LE YARDIM ELDE ETMEYE ALIINIZ). Gerektende ok doru. Demek ki salt ayn zamanda, Allah a kar her zaman sabrederek, Yaradan a duada-niyazda bulunmak anlamndadr. Zaten bizlerin namaz kldnda, yaptmzda Allah a kar duamz, ondan yardm istememiz deil midir? Namazda okuduumuz ayetlerin tamam dua ayetleridir. Elbette bunu her zaman, her anmzda yapabiliriz. Farkl bir ayete bakalm imdide.


Ankebut 45: (Resulm!) SANA VAHYEDLEN KTAB'I OKU VE NAMAZI KIL. MUHAKKAK K, NAMAZ, HAYSIZLIKTAN VE KTLKTEN ALIKOYAR. Allah' anmak elbette (ibadetlerin) en bydr. Allah yaptklarnz bilir. (Diyanet meali)


Bu ayette namaz diye evrilmi SALT kelimesine, eer bizler yalnz namaz deyip geersek, ayetin bizlere anlatmak istedii salt, bir btn olarak yerine getirmemizi engellemi oluruz. Hlbuki bu ayette Allah, SALTI GERE GB YERNE GETR K, HAYATINA GERDN SALT SEN HAYSIZLIKTAN, FUHUTAN, KTLKLERDEN KORUSUN DYOR. Yani saltn z nce Allah n vahyini doru almak, ondan sonra onu yaamak ve evremize duyurmak olmaldr. Devamnda da salata aklk getiriyor ve her anmzda, atacamz tm admlarda, Allah unutmadan onu anmalyz, zikretmeliyiz ki ktlklerden saknanlm, eytann vesvesesinin etkisinde kalmayalm. LTFEN UNUTMAYALIM BZLER SAPKINLIKLARDAN KORUYAN ALLAH IN KTABI KURANDIR., ONUN UYARI VE HKMLERDR. Mddessir 43. ayette de Msallinlerden deildik eklinde geen ayete de, namaz klanlardan deildik, diye evrilmektedir ayet. Hlbuki bu ayette salt kelimesi gemiyor. Bu ayette anlatlan, Allah n doru yolunda gidenlerden deildik, sapmlarn batln yolundan gidiyorduk, eklinde tercme edilmesi gerekir.


Bu konuda sizlere, salt kelimesini doru anlayamadmza dikkat ekici bir rnek daha vermek istiyorum. Hud suresi 87. ayeti tercme ederken ayette geen salt kelimesini, namaz diye tercme ederek bakn nasl yazmlar. Diyanet mealinden alnt yapyorum. Dediler ki: Ey u'ayb! BABALARIMIZIN TAPTIINI, YAHUT MALLARIMIZ HAKKINDA DLEDMZ YAPMAYI TERK ETMEMZ, SANA NAMAZIN MI EMREDYOR Halbuki bu ayette, ok farkl bir ey anlatyor. Bayraktar Bayrakl hocamz bu ayette geen salt kelimesinden, bakn ne anlam ve nasl tercme etmi. DEDLER K: EY UAYB! BABALARIMIZIN TAPTIKLARINI YAHUT MALLARIMIZ HUSUSUNDA DLEDMZ YAPMAKTAN VAZGEMEMZ SANA MANIN/DNN M EMREDYOR? Sanrm bu ayette geen salt kelimesinin, bizlerin bildii namaz olmad, Allah n kitabnn din adna bizlere retisi, vahyi, izdii yol ve yntem olduu ok ak anlalyor. Taha suresi 14. ayetinde de Allah zellikle yle bir uyar yapyor. "H PHESZ K BEN, ALLAHIN TA KENDSYM. LH DYE BR EY YOKTUR BENDEN BAKA. O HLDE BANA KULLUK ET VE BEN ANMAK N SALTI KAME ET." Ayette ok ak uyarlan, bizlerin yalnz kendisine kulluk etmemizi ve ltfen dikkat, beni anmak iin salt yerine getirin diyor. Bunu elbette her zaman yapabiliriz ama vaktini belirledii, eklini tarif ederek huzurumda saygyla dur yani kyam et, bende baka hi kimseye boyun eme, bana rk et ve yalnz yaratcn benim, benim nmde secde ederek baln gster diye rneklerini verdii ve bu yolla, kulluk grevimizin gerei, namazmz klmamz gerektii anlatlmaktadr. ZELLKLE DKKAT, KULLUK GREV YAN BALILIIMIZIN GSTERGESNDEN BAHSEDLYOR.
Bizler salt yalnz, gsteri olsun diye grnte kyam, rk ve secdeye baladmz iindir ki, yalan syleyen, adaletten uzak, insanlara yardm etmeyen, destek olmayan, kendisinden baka hi kimseyi dnmeyen, yalnz Allah n kitabna sarlp, yalnz ondan yardm istemesi gerekirken, batln ve rivayetin etkisiyle, Kuran yeterli grmeyip, onu detaysz ve gerektii gibi aklanmam bir kitap ilan eden Mslmanlar olduk. SZCE BZLER SALTI, ALLAH IN STED GB YERNE GETYOR OLABLR MYZ? Getiriyor olsaydk, slam toplumlarnda adalet, yardmlama, kardelik, bar ve Allah n ipine sarlan batldan uzak, Mslmanlardan olurduk.


Konuyu toplamak gerekirse, Kuran da salt kelimesi, geni anlamlarda kullanlmtr. Yalnz bizlerin namaz dediimiz ekilsel ritel deildir. Salt toplum iinde, insanlarn birbiriyle yardmlama anlamnda, ok fazla kullanld gibi, Allah a kar dua etmek, ondan yardm istemek, onu zikretmek ve KURAN I EVREMZE ANLATARAK TEBL ETMENN, BZZAT ONU YAAMANIN YANINDA, kyamda duranlar, rk ve secde ederek ona saygmz, ballmz gstermemiz gereken rneklerini verir. Bahsettiimiz saltn yani namazn, vakti belirlenmi olduunu ve o vakitlerde bu salt, abdest alarak yapmamz gerektii rneklerini verir. Nisa 43. ayette de, Saltn ekilsel ksmna yani namaza durmadan nce, kendinizi bilmeyecek kadar sarho iseniz, salata/namaza durmayn uyarsn yapar. Ayrca namaza/salata durmann artlarn sayarken de, cnp olmamamz gerektiinin bilgisi verilmitir. Nisa 101. ayette de sefere, ya da yolculua ktmzda, salt/namaz ksaltmanzda saknca yoktur der. Yani saltn lsn, bildiimiz tabirle rekt saysn Allah belirlememi, bizlere brakmtr. Hatta ksaltlm saltn/namazn rneini, Allah resulnn zerinden bizleri bilgilendirir ve savata namaz klarken, peygamberimizin imamlnda ksaltlm namazn, ilk secde yapldnda, bittii rneini verir.


Kuran her konuda olduu gibi, kolaylatrd bu ibadeti, ne yazk ki mezheplerin ve fkh inancnn ilaveleri ile ekillendirildi. Yaplan ilaveleri Kuran da gremediklerinde de, bakn bunlar ya da unlar Kuran da gemiyor diyerek, Kuran yetersiz ve detaysz gsterildi. Bu bilgiler olmasayd, namazmz bile klamazdk diyerek, toplum Kuran a deil, rivayet kaynaklara ynlendirildi. Namaz farkl boyutlara tand, amacndan saptrld. LTFEN UNUTMAYALIM NAMAZ, ALLAH LE BR OLDUUMUZ, ONDAN YARDIM STEDMZ, ONA SIINDIIMIZ, ARAMIZDA H KMSENN OLMADII, ONA BALILIIMIZI DLE GETRDMZ, EN ZEL ANIMIZDIR.


Kuran n SALT konusunda aklama yapt, detay verdii bunca bilgilerinden sonra, unlar rahatlkla syleyebilirim. SALT, Allah n Kuran da ska geen ve bizlerin zellikle dikkatimizi ektii, nemsenen bir konudur. Bizler eer bu uyarlarn tamamn dikkate almak istiyorsak, ayetlerde geen SALTI KAME EDN, TTZLKLE YERNE GETRN, HAYATINIZA GERN SZLERNDEN UNLARI ANLAMALIYIZ.


BR MSLMAN ALLAH IN EMRETT SALTI, GERE GB YERNE GETRMEK STYORSA, NCE ONUN ZKRN, BATILDAN VE HURAFEDEN UZAK HAYATINA GERMEL VE ASLA EMN OLMADII SZLERN/HADSLERN ARDINA DMEMELDR. SALTIN OLMAZSA OLMAZI, NSANLARA YARDIM ETMEK, ZEKT VERP ALLAH IN VERD NMETLERDEN NFAK EDEREK, YARDIMLAMAYI TEVK ETMEKTR. YALNIZ ALLAH DAN YARDIM DLEYP, YALNIZ ALLAH I ZKREDEREK, ONA DUA ETMEL VE ONUN ANINI YCELTMELDR. YNE KURAN DA AIKLANIP DETAYI VERLEN VE BELRL VAKTLERDE, ALLAH IN HUZURUNDA KIYAMA DURUP, ONUN NNDE RK EDP, ONA SECDE EDEREK VE YALNIZ ONDAN YARDIM DLEYEREK, ONU ZKREDP ANMALIYIZ, ONA KRANLARIMIZI SUNARAK YARDIM DLEMELYZ. TE ALLAH IN SALTI, TM BUNLARIN TAMAMIDIR. BU SALTI YERNE GETREN MSLMAN, ALLAH IN EN DORU YOLUNDADIR. TM BU GEREKLER EER BRBRNDEN AYIRIP, EKSK YAPIYORDA, GSTER N BR KISMINI YERNE GETRYORSAK, ASLA ALLAH IN STED KULLAR OLAMAYIZ VE KENDMZ KANDIRMI OLURUZ. TAB KILDIIMIZ NAMAZINDA, KARILIINI ALAMAYIZ, HAYRINI GREMEYZ.


Sayglarmla
Haluk GMTABAK


https://twitter.com/HGumustabak
http://www.hakyolkuran.com/
https://www.facebook.com/Kuranadavet1/
https://hakyolkuran1.blogspot.com/